Tıbbi malpraktis

Kamu mu, özel sağlık kuruluşu mu?

Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür (Türk Borçlar Kanunu, TBK md. 49). Hastane, çalışanlarının işi görürken verdiği zarardan sorumludur; bu sorumluluktan ancak çalışanlarını seçerken, onlara talimat verirken ve onları denetlerken gereken özeni gösterdiğini ispat ederek kurtulabilir. İşletme, çalışma düzeninin zararı önlemeye elverişli olduğunu da ispat etmelidir (md. 66). Sözleşme ilişkisinde sağlık kuruluşu, borcun ifasında kullandığı yardımcı kişilerin verdiği zarardan sorumludur; izinle yürütülebilen bir hizmette bu sorumluluğu kaldıran anlaşma kesin olarak hükümsüzdür (md. 116).

Uyuşmazlık Mahkemesi, vakıf üniversitesinin kendi hastanesini kamu hastanesi gibi değerlendirmiştir (E.2022/118). Özel hastanelere ilişkin uyuşmazlıklar ise, vakıf üniversitesiyle protokol kapsamında çalışanlar dahil, adli yargıda görülür (E.2024/95, E.2026/120). Tüketici mevzuatı vekâlet ve eser sözleşmelerini de kapsadığından (TKHK md. 3), özel sağlık kuruluşuna karşı açılan dava tüketici davası niteliği taşıyabilir; tüketici, kendi yerleşim yerindeki tüketici mahkemesinde de dava açabilir (md. 73). Somut uyuşmazlığa tüketici mahkemesinin mi asliye hukuk mahkemesinin mi bakacağı olayın özelliklerine bağlıdır ve netleşmemiştir.

Neler istenebilir, kim öder?

Bedensel zararlar şunlardır: tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından veya yitirilmesinden doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar (TBK md. 54). Ölüm hâlinde cenaze giderleri, ölüm hemen gerçekleşmemişse tedavi giderleri ile çalışma gücünün kaybından doğan kayıplar ve ölenin desteğinden yoksun kalanların kayıpları istenebilir (md. 53). Hâkim, zarar görene ve ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde yakınlarına manevi tazminat ödenmesine de karar verebilir (md. 56).

Bu zararlar, dava idareye karşı açılmış olsa bile Türk Borçlar Kanunu hükümlerine göre hesaplanır (md. 55). 7589 sayılı Kanun, 31 Temmuz 2026’da yürürlüğe girdikten sonra meydana gelen olaylar için çalışma gücü kaybı ve destekten yoksun kalma tazminatlarına iki kural eklemiştir (md. 55):

• kazancın bilindiği döneme ilişkin tazminata olay tarihinden, kazancın bilinemediği döneme ilişkin tazminata ise karar tarihinden itibaren kanuni faiz işletilir;
• tahkikat başlayıncaya kadar tazminat için yapılan ödemeler oransal olarak mahsup edilir.

Bir tutarın belirli bir dönemdeki yasal faizi yasal faiz hesaplama aracıyla hesaplanabilir.

Hekim ve diş hekimleri, tıbbi kötü uygulama nedeniyle kendilerinden istenebilecek zararlar ve kendilerine yapılacak rücular için sigorta yaptırmak zorundadır. Kamu kurumlarında primin yarısını hekim, yarısını kurum öder. Özel sağlık kuruluşu çalışanlarının sigortasını yaptırır ve primin yarısını öder; serbest çalışan hekim ise sigortasını kendisi yaptırır (1219 sayılı Kanun ek md. 12). Zarar gören, sorumluluk sigortacısına sigorta bedeline kadar doğrudan başvurabilir (TTK md. 1478). Teminat tutarlarını Sağlık Bakanlığının görüşünü alarak Hazine belirler; bu tutarlar sayfada yer almaz.

Tedavi ve teşhis hataları, aydınlatılmış onam

Tedavi vekâlet sözleşmesine dayanıyorsa hekim, işi sadakat ve özenle yürütmekle yükümlüdür; özen borcu, benzer alanda iş üstlenen basiretli bir vekilin göstermesi gereken davranışa göre belirlenir (TBK md. 506). Yanlış teşhis veya başarısız tedavi de bu ölçüye göre değerlendirilir. İspat yükü, talebin dayanağına göre değişir:

• Sözleşmede, hasta tedavinin gereği gibi yapılmadığını gösterdikten sonra sağlık kuruluşu, kendisine hiçbir kusur yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe sorumludur (TBK md. 112).
• Haksız fiilde, zarar gören, zararını ve zarar verenin kusurunu ispat etmelidir (md. 50).

Müdahaleden önce hastaya hastalığın olası nedenleri ve seyri, müdahaleyi kimin ve nasıl yapacağı, seçenekler ile bunların risk ve yararları, olası komplikasyonlar ve tedaviyi kabul etmemenin sonuçları anlatılmalıdır (Hasta Hakları Yönetmeliği md. 15). Hekim bundan sonra hastanın, hasta küçük veya kısıtlıysa velisinin ya da vasisinin önceden rızasını alır; büyük ameliyatlarda rıza yazılı olmalıdır (1219 sayılı Kanun md. 70). 2025’teki değişiklikten bu yana rıza, kimlik doğrulaması yapılarak elektronik ortamda da alınabilir. Hasta ifade gücüne sahip değilse veya küçük ya da kısıtlı hastanın velisi veya vasisi yoksa ya da hazır bulunmuyorsa rıza aranmaz (md. 70).

Özenin gösterilip gösterilmediği tıbbi bir sorudur; mahkeme bunu bilirkişi incelemesiyle belirler (aşağıya bakınız).

Estetik ameliyat, saç ekimi ve obezite cerrahisi

Bu işlemlere de, yukarıdaki rıza kuralları dahil, bu sayfadaki genel kurallar uygulanır. Özellikle şunlara bakmak gerekir:

• İşlemi kim yaptı? Hasta tedavi edebilmek için tıp fakültesi diploması şarttır (1219 sayılı Kanun md. 1); diploması olmadan hasta tedavi etmek suçtur (md. 25). Küçük cerrahi müdahaleler dışında ameliyatı ancak cerrahi veya ilgili dalda Kanunun aradığı belgelere sahip hekim yapabilir (md. 3). Her aşamayı kimin yaptığının yazılı olarak bildirilmesini klinikten isteyin.
• Hangi süre uygulanır? Tüketici mevzuatı hem vekâlet hem eser sözleşmelerini kapsar (TKHK md. 3). Her iki sözleşmeden doğan alacaklar beş yıllık zamanaşımına tabidir; ancak eser sözleşmesinde yüklenicinin ağır kusuruyla işi hiç veya gereği gibi yapmamasından doğan alacaklara genel on yıllık süre uygulanır (TBK md. 146, 147). Somut işlemin nasıl nitelendirileceği netleşmediğinden en kısa süre esas alınmalıdır; bu da ayıplı hizmette tedaviden itibaren iki yıldır (TKHK md. 16).
• Yurt dışından gelen hastalar. 2025 tarihli Uluslararası Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Hakkında Yönetmelik, yurt dışında yaşayan Türk vatandaşları dahil tedavi için Türkiye’ye gelenleri kapsar (md. 2, 4). Tesis, ameliyathanede yapılan cerrahi ve girişimsel işlemler için komplikasyon sigortası yaptırmak zorundadır; tesis ve aracı kuruluş, her biri kendi hizmeti ölçüsünde, tedaviden sonra ortaya çıkan komplikasyonlardan da sorumludur (md. 6). Tesisin diğer yükümlülükleri ve yurt dışından hak arama diş hekimi malpraktisi sayfasında anlatılmıştır.

Doğum hatası

Çocuk, sağ doğmak koşuluyla ana rahmine düştüğü andan itibaren hak ehliyetini kazanır (Türk Medeni Kanunu, TMK md. 28); anne ve baba, velâyetleri çerçevesinde çocuğun yasal temsilcisidir (md. 342). Çocuk kendi bedensel ve manevi zararı için tazminat isteyebilir (TBK md. 54, 56); bedensel zarar ağırsa anne ve baba da kendi adlarına manevi tazminat isteyebilir (md. 56). Ölüm hâlinde istenebilecek zararlar md. 53’te sayılmıştır.

Ceza hukukunda taksirle yaralama, gebe kadının çocuğunun vaktinden önce doğmasına neden olmuşsa ceza yarı oranında, çocuğun düşmesine neden olmuşsa bir kat artırılır (TCK md. 89).

Doğum kamu hastanesinde gerçekleşmişse önce idareye başvurulur:

Örnek (varsayımsal). Bir çocuk 3 Kasım 2025’te kamu hastanesinde doğar. 16 Mart 2026’da başka bir hastanenin raporu, çocuktaki zararı ilk kez doğumla ilişkilendirir; ailenin hastanenin eylemini o gün öğrendiğini varsayalım. İdareye en geç 16 Mart 2027 tarihine kadar, her hâlde doğumdan itibaren beş yıl içinde başvurulmalıdır (İYUK md. 13). Aile 1 Şubat 2027’de başvurur; idare talebi reddeder ve ret kararı 18 Şubat 2027’de tebliğ edilir. 60 günlük dava açma süresi ertesi gün başlar ve 19 Nisan 2027 Pazartesi günü sona erer (İYUK md. 7, 8, 13). İdare hiç cevap vermeseydi talep 30 günün sonunda reddedilmiş sayılacak, 60 günlük süre o tarihten itibaren işleyecekti (md. 13).

Süreler ve arabuluculuk

Kamu hastanesi. Adımlar kanunla belirlenmiştir:

1. İdareye başvurun. Eylemi öğrenmeden itibaren 1 yıl, her hâlde eylemden itibaren 5 yıl içinde (İYUK md. 13).
2. 30 gün bekleyin. İdare 30 gün içinde cevap vermezse talep reddedilmiş sayılır (md. 13).
3. 60 gün içinde dava açın. Süre, ret kararının tebliğini izleyen günden veya 30 günlük sürenin bittiği tarihten itibaren işler (md. 7, 8, 13). Son gün tatile rastlarsa süre, izleyen ilk çalışma gününün bitimine kadar uzar. Son gün 20 Temmuz–31 Ağustos arasındaki çalışmaya ara verme dönemine rastlarsa süre, ara vermenin sona erdiği günü izleyen günden itibaren yedi gün uzamış sayılır (md. 8, 61).

Arabuluculuk yalnızca özel hukuk uyuşmazlıklarını kapsadığından (HUAK md. 1) kamu hastanesine karşı arabuluculuk aşaması yoktur.

Özel sağlık kuruluşu. Süre, talebin nasıl nitelendirildiğine bağlıdır; mahkemenin hangi süreyi uygulayacağı netleşmemiştir:

• haksız fiilde, zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenilmesinden itibaren 2 yıl, her hâlde fiilden itibaren 10 yıl (TBK md. 72);
• sözleşmede, vekâletten doğan alacaklar için 5 yıl, diğerleri için kural olarak 10 yıl (md. 146, 147);
• ayıplı tüketici hizmetinde, ayıp sonradan ortaya çıksa bile hizmetin ifasından itibaren 2 yıl; ayıp ağır kusur veya hile ile gizlenmişse bu süre uygulanmaz (TKHK md. 16).

Fiil aynı zamanda daha uzun ceza zamanaşımı öngörülen bir suç oluşturuyorsa o süre uygulanır (TBK md. 72); bu kuralın işveren sıfatıyla sorumlu olan hastaneye de uygulanıp uygulanmayacağı netleşmemiştir.

Dava tüketici mahkemesinde görülecekse önce arabulucuya başvurulur (TKHK md. 73/A). Her yıl belirlenen parasal sınırın altındaki tüketici uyuşmazlıklarında ise tüketici hakem heyetine başvurulur (md. 68); hakem heyetinin bedensel zarar taleplerini inceleyip incelemeyeceği netleşmemiştir. Arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durur (HUAK md. 18/A).

Örnek (varsayımsal). Bir hasta 2 Haziran 2025’te özel bir klinikte estetik ameliyat olur. 13 Ekim 2025’te başka bir hekimin raporu neyin yanlış gittiğini ve kimin sorumlu olduğunu ortaya koyar. Üç ayrı bitiş tarihi vardır: ayıplı hizmet için tedaviden itibaren iki yıl, yani 2 Haziran 2027 (TKHK md. 16); haksız fiil için öğrenmeden itibaren iki yıl, yani 13 Ekim 2027, her hâlde ameliyattan itibaren on yıl (TBK md. 72); sözleşme için daha geç bir tarih (md. 147). Hangi sürenin uygulanacağı netleşmediğinden en erken tarih esas alınmalıdır. Arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağa kadar geçen süre hesaba katılmaz (HUAK md. 18/A).

Tıbbi kayıtlar ve delil

Hasta, dosyasının tamamını bizzat veya avukatı ya da kanuni temsilcisi aracılığıyla inceleyip örneğini alabilir; eksik veya yanlış kayıtların düzeltilmesini isteyebilir (Hasta Hakları Yönetmeliği md. 16, 17). Sağlık Bakanlığı da kişilerin kendi sağlık verilerine bizzat veya yetki verdikleri üçüncü kişiler aracılığıyla erişebileceği bir sistem kurmakla yükümlüdür (3359 sayılı Kanun ek md. 19).

Özel veya teknik bilgi gerektiğinde mahkeme bilirkişi atar (HMK md. 266); uygulamada raporlar sıklıkla Adli Tıp Kurumundan veya üniversite kurullarından alınır. Taraflar kendi aldıkları bilimsel uzman görüşünü de sunabilir; mahkeme bu görüşü veren kişiyi dinleyebilir (md. 293). Delilin kaybolma tehlikesi varsa, dava açılmadan önce keşif, bilirkişi incelemesi veya tanık dinlenmesi yoluyla delil tespiti istenebilir (md. 400–402).

Temmuz 2026 tarihli 7589 sayılı Kanunla yeni davalar için belirsiz alacak davası kaldırılmıştır (HMK md. 107 mülga). Bunun yerine kısmi dava, tahkikatın sonuna kadar bir kez artırılabilir; artırılan kısım için zamanaşımı dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır (md. 109). Malpraktis davalarında zarar çoğu zaman ancak bilirkişi raporundan sonra netleştiği için bu kural önemlidir.

Hekim hakkında ceza soruşturması ve rücu

Kişinin öngördüğü neticeyi istememesine karşın netice meydana gelmişse bilinçli taksir vardır ve ceza üçte birden yarısına kadar artırılır (TCK md. 22). Taksirle yaralama uzlaştırma kapsamındadır; taksirle öldürme değildir (CMK md. 253).

Kamu veya özel sağlık kuruluşlarında ve vakıf üniversitelerinde görev yapan hekim, diş hekimi ve diğer sağlık meslek mensupları hakkında muayene, teşhis ve tedaviye ilişkin işlemler nedeniyle yapılan soruşturmalarda 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun uygulanır (3359 sayılı Kanun ek md. 18). Yükseköğretim Kanunundaki soruşturma usulüne tabi olanlar bu kapsamın dışındadır. Süreç şöyle işler:

1. Şikâyet. Taksirle yaralamada şikâyet altı ay içinde yapılmalıdır (TCK md. 73).
2. Soruşturma izni. Kararı Sağlık Bakanlığı Mesleki Sorumluluk Kurulu verir. 4483 sayılı Kanundaki süreler iki kat uygulanır: ön inceleme dahil 60 gün; bu süre bir kez 30 güne kadar uzatılabilir (3359 sayılı Kanun ek md. 18; 4483 sayılı Kanun md. 7).
3. İtiraz. İzin verilmesine karşı hekim, izin verilmemesine karşı şikâyetçi veya Cumhuriyet başsavcılığı, kararın tebliğinden itibaren 10 gün içinde itiraz edebilir. İtirazı Ankara Bölge İdare Mahkemesi inceler ve en geç üç ay içinde karara bağlar; bu karar kesindir (3359 sayılı Kanun ek md. 18; 4483 sayılı Kanun md. 9).
4. Soruşturma. İzin kesinleşince dosya Cumhuriyet başsavcılığına gönderilir ve soruşturma genel hükümlere göre yürütülür (4483 sayılı Kanun md. 11); bkz. ceza hukuku.

Kamu hastanesinde görev yapan hekim aleyhine şahsen dava açılamaz; tazminatı idare öder ve idarenin hekime rücu hakkı saklıdır (Anayasa md. 129). İdare, kesinleşen mahkeme kararıyla belirlenen tazminatı ödedikten sonra bu tutarı, avukatlık ücreti ve yargılama giderleri dahil, hekimin kusuru oranında ve teminat sınırları içinde hekimin zorunlu mali sorumluluk sigortacısından ister. Hekime rücu edilip edilmeyeceğine ve rücu miktarına Mesleki Sorumluluk Kurulu, hekimin kusurunu ve görevini kötüye kullanıp kullanmadığını gözeterek bir yıl içinde karar verir (3359 sayılı Kanun ek md. 18).

Süreler tek tabloda

Tazminat taleplerinde sık yapılan hatalar

• Yalnızca hekimi hedef almak. Kamu hastanesinde talep idareye yöneltilir ve bir yıllık başvuru süresi eylemin öğrenilmesiyle başlar (Anayasa md. 129; İYUK md. 13).
• Süreyi sorunun ortaya çıktığı günden saymak. İki yıllık tüketici süresi, ayıp sonradan ortaya çıksa bile tedaviden itibaren işler (TKHK md. 16).
• Altı aylık şikâyet süresini kaçırmak. Taksirle yaralamada kovuşturma, kural olarak fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde yapılan şikâyete bağlıdır (TCK md. 73, 89).
• Arabulucuya gitmeden özel sağlık kuruluşuna dava açmak. Dava tüketici mahkemesinde görülecekse önce arabulucuya başvurulmalıdır (TKHK md. 73/A).
• Belirsiz alacak davası hâlâ varmış gibi dava açmak. Yeni davalarda kısmi dava yalnızca bir kez ve tahkikat bitmeden artırılabilir (HMK md. 107, 109).

Hazırlanacak belgeler

• Kimlik veya pasaport.
• Hastane dosyasının tamamı: epikriz, ameliyat notları, onam formları, görüntüleme ve tahlil sonuçları; e-Nabız çıktıları.
• Sizi muayene eden, tedavi eden veya ameliyat eden kişilerin adları ve unvanları.
• Fatura ve ödeme belgeleri, tedavi sözleşmesi veya fiyat teklifi, varsa sigorta poliçesi; mesajlar ve tarihli fotoğraflar.
• Sonradan tedavi eden hekimlerin raporları; gelir kaybını gösteren belgeler (bordro, SGK kayıtları).
• Ölüm hâlinde: ölüm belgesi, mirasçılık belgesi ve destek ilişkisini gösteren belgeler.
• İdareye yapılan başvuru ve verilen cevap; varsa suç duyurusu.